La Tomatina: μια μερα με κοκκινη σκονη, νερο και ντοματες στο Buñol

Στο Buñol, η τελευταία Τετάρτη του Αυγούστου ξεκινά με ήχους από βήματα, φωνές και νερό που τρέχει στους δρόμους. Η μικρή πόλη κοντά στη Βαλένθια της Ισπανίας γεμίζει ανθρώπους με λευκά μπλουζάκια, παλιά παπούτσια και γυαλιά προστασίας, έτοιμους να μπουν σε μια γιορτή που δεν μοιάζει με τις συνηθισμένες. Από νωρίς, ο αέρας μυρίζει ζέστη, πέτρα και ώριμη ντομάτα. Τα στενά γύρω από την κεντρική πλατεία γεμίζουν πυκνά, ώσπου τα φορτηγά εμφανίζονται φορτωμένα με τόνους από κόκκινους καρπούς. Η La Tomatina διαρκεί λίγο, αλλά η εικόνα της μένει έντονη: σώματα καλυμμένα με πολτό, γέλια, νερό από μάνικες, κομμάτια ντομάτας στις προσόψεις και μια πόλη που, για μία ώρα, γίνεται σκηνικό καθαρής σωματικής συμμετοχής.

Πού γίνεται η La Tomatina;

Στην ενδοχώρα της Βαλένθια, της Ισπανίας σε μια περιοχή με χαμηλούς λόφους, πέτρινα σπίτια και στενούς δρόμους που κρατούν τη θερμότητα του αυγουστιάτικου πρωινού βρίσκεται το Buñol. Την ημέρα της La Tomatina, η καθημερινή εικόνα της πόλης αλλάζει από νωρίς. Οι δρόμοι γεμίζουν με κόσμο που κινείται προς το κέντρο, κρατώντας αδιάβροχες θήκες, μπουκάλια νερού και ρούχα που προορίζονται να λερωθούν. Στα μπαλκόνια στέκονται κάτοικοι, ενώ στα ισόγεια φαίνονται προστατευτικά καλύμματα σε πόρτες και παράθυρα. Η Plaza del Pueblo και τα γύρω στενά συγκεντρώνουν τον μεγαλύτερο όγκο των επισκεπτών. Εκεί, η πέτρα, οι τοίχοι και το οδόστρωμα θα καλυφθούν σταδιακά με κόκκινο πολτό. Το Buñol δεν λειτουργεί απλώς ως φόντο. Η κλίμακά του, τα στενά του και η εγγύτητα των σωμάτων δίνουν στη γιορτή την πυκνή, σχεδόν θεατρική της αίσθηση.

Τι ακριβώς είναι η La Tomatina;

Η La Tomatina είναι μια οργανωμένη μάχη με ντομάτες, αλλά η εμπειρία της ξεκινά πριν πέσει ο πρώτος καρπός. Ο κόσμος συγκεντρώνεται στο κέντρο, οι φωνές ανεβαίνουν, τα παπούτσια πατούν σε βρεγμένο δρόμο και η αναμονή γίνεται μέρος της γιορτής. Όταν τα φορτηγά μπαίνουν στα στενά, φορτωμένα με ώριμες ντομάτες, η εικόνα αλλάζει γρήγορα. Οι συμμετέχοντες πιάνουν τις ντομάτες, τις πιέζουν με τα χέρια για να μαλακώσουν και τις πετούν μέσα σε ένα πλήθος που κινείται συνεχώς. Ο αέρας γεμίζει μικρές κόκκινες σταγόνες, ο πολτός κολλάει στα μαλλιά, στα ρούχα και στο δέρμα, ενώ το γέλιο ανακατεύεται με φωνές και νερό. Παρότι μοιάζει αυθόρμητη, η La Tomatina έχει σαφή κανόνες, συγκεκριμένη ώρα έναρξης και λήξης, και βασίζεται σε μια απλή ιδέα: κοινή συμμετοχή, χωρίς απόσταση από το γεγονός.

Πότε γίνεται και πόσο διαρκεί;

Η La Tomatina γίνεται κάθε χρόνο την τελευταία Τετάρτη του Αυγούστου, όταν η ζέστη στην περιοχή της Βαλένθια είναι ακόμη έντονη και το πρωινό φως πέφτει κάθετα πάνω στα χαμηλά κτίρια του Buñol. Οι συμμετέχοντες φτάνουν αρκετά νωρίτερα από την έναρξη, γιατί οι δρόμοι γεμίζουν γρήγορα και η κίνηση στο κέντρο γίνεται δύσκολη. Η κύρια μάχη κρατά περίπου μία ώρα, συνήθως από το μεσημέρι έως τη μία. Μέσα σε αυτό το σύντομο διάστημα, η πόλη αποκτά μια ενιαία κόκκινη επιφάνεια: το οδόστρωμα γλιστρά, τα ρούχα βαραίνουν από τον πολτό, τα πρόσωπα καθαρίζονται πρόχειρα με νερό και τα χέρια ψάχνουν την επόμενη ντομάτα. Μετά το σήμα της λήξης, η ένταση πέφτει απότομα. Οι μάνικες ανοίγουν, οι δρόμοι ξεπλένονται και οι άνθρωποι απομακρύνονται αργά, κουρασμένοι, βρεγμένοι και κατακόκκινοι.

Πώς είναι η εμπειρία μέσα στο φεστιβάλ;

Μέσα στη La Tomatina, η αίσθηση του χώρου αλλάζει κάθε λεπτό. Στην αρχή υπάρχει συνωστισμός, ζέστη και προσμονή. Ύστερα, με τις πρώτες ντομάτες, το σώμα αντιδρά πριν προλάβει να σκεφτεί: σκύβει, γελά, σηκώνει τα χέρια, προστατεύει τα μάτια, ψάχνει ισορροπία στο βρεγμένο έδαφος. Ο ήχος είναι συνεχής, με φωνές, παφλασμούς, συνθήματα και νερό που πέφτει από μάνικες ή μπαλκόνια. Η μυρωδιά της ντομάτας γίνεται πυκνή, γλυκιά και όξινη μαζί, ειδικά όταν ο πολτός αρχίζει να απλώνεται στον δρόμο. Τα ρούχα κολλούν στο δέρμα, τα παπούτσια βαραίνουν και οι κινήσεις γίνονται πιο αργές. Δεν υπάρχει πολλή άνεση ούτε εύκολη έξοδος από το πλήθος. Η εμπειρία βασίζεται στην αποδοχή του λερώματος, της επαφής και της έντασης που φέρνει μια τόσο σωματική γιορτή.

Τι πρέπει να ξέρει κάποιος πριν πάει

Για τη La Tomatina χρειάζεται προετοιμασία απλή, αλλά συγκεκριμένη. Τα ρούχα πρέπει να είναι παλιά, ελαφριά και άνετα, γιατί μετά τη μάχη δύσκολα επιστρέφουν στην αρχική τους κατάσταση. Τα παπούτσια χρειάζονται καλή πρόσφυση, αφού ο δρόμος γεμίζει νερό, φλούδες και πολτό ντομάτας. Τα γυαλιά προστασίας βοηθούν πολύ, ειδικά όταν το πλήθος πυκνώνει και οι ντομάτες έρχονται από κάθε πλευρά. Το κινητό χρειάζεται αδιάβροχη θήκη, ενώ τα μεγάλα σακίδια δυσκολεύουν την κίνηση και κουράζουν μέσα στον συνωστισμό. Καλό είναι να υπάρχουν στεγνά ρούχα για μετά, λίγα μετρητά και ένα ασφαλές σημείο για τα απαραίτητα. Η συμμετοχή γίνεται με εισιτήριο, οπότε η κράτηση πρέπει να έχει προηγηθεί. Όποιος πάει γνωρίζοντας τι θα συναντήσει, απολαμβάνει περισσότερο τη μέρα και κινείται με μεγαλύτερη άνεση.

Η La Tomatina συμπληρώνει ένα ταξίδι στην Ισπανία με μια εικόνα που δύσκολα μπερδεύεται με άλλη: στενά γεμάτα κόσμο, νερό πάνω στην πέτρα, ρούχα κολλημένα στο δέρμα και μυρωδιά ντομάτας στον αέρα μέχρι να τελειώσει η μέρα. Στο Buñol, κοντά στη Βαλένθια, η εμπειρία κρατά λίγο, αλλά έχει την ένταση ενός φεστιβάλ που ζεις από πολύ κοντά. Είναι από εκείνες τις γιορτές της Ευρώπης όπου ο τόπος, το πλήθος και η στιγμή γίνονται μέρος της ίδιας εμπειρίας. Με λίγη προετοιμασία, παλιά ρούχα και σωστό πρόγραμμα, μπορεί να γίνει ένα από τα πιο ιδιαίτερα σημεία ενός καλοκαιρινού ταξιδιού.